Heb je een woning, een auto of spaargeld in Spanje? Dan is een testament in Spanje geen overbodige luxe. Een Spaans testament zorgt ervoor dat je erfgenamen niet maandenlang bezig zijn met vertalingen, apostilles en Spaanse instanties. In dit artikel lees je waarom een Spaans testament verstandig is, welk recht van toepassing is op jouw nalatenschap en hoe het opstellen van een testament bij de notaris in de praktijk verloopt.
Waarom een Spaans testament verstandig is als je bezit in Spanje hebt
Wie onroerend goed in Spanje bezit, krijgt vroeg of laat met het Spaanse systeem te maken. Zonder Spaans testament moeten je erfgenamen je Nederlandse testament laten vertalen, laten voorzien van een apostille en laten inschrijven bij Spaanse notarissen. Dat kost al snel enkele maanden en flink wat geld. Ligt er wel een testament dat in Spanje is opgesteld, dan kunnen ze direct naar de notaris om de akte op te vragen.
Zo voorkom je juridische problemen en beperk je de kosten en vertragingen voor de mensen die je achterlaat. Zie het als estate planning: het vooraf regelen van de vermogensovergang, zodat je nalatenschap veilig te stellen is en je wensen worden gerespecteerd. Zeker bij Spaans bezit met een flinke waarde, zoals een tweede woning aan de kust, weegt dat zwaar.
Spaans erfrecht en Nederlands erfrecht: Welk recht is van toepassing?
Sinds de Europese Erfrechtverordening geldt een duidelijke hoofdregel: Het erfrecht van het land waar je op het moment van overlijden je gewone verblijfplaats hebt, is van toepassing op je hele nalatenschap. Wie permanent in Spanje woont, valt dus onder het Spaanse erfrecht. Dat wijkt op een belangrijk punt af van het Nederlands erfrecht.
Het grootste verschil tussen Nederlands en Spaans erfrecht zit in de legitieme portie. De Spaanse wet kent de legítima: Twee derde van je vermogen gaat verplicht naar je kinderen. Je partner houdt slechts een vruchtgebruik op een deel daarvan. Onder het Nederlandse recht kun je je partner veel ruimer bedenken, bijvoorbeeld met een standaard langstlevende testament waarbij de kinderen pas later hun deel opeisen. Wie in Spanje woont en niets regelt, komt daar soms lelijk achter.
Rechtskeuze voor Nederlands recht vastleggen
Gelukkig heb je de mogelijkheid om te kiezen. Met een rechtskeuze leg je vast dat het Nederlandse recht op jouw erfenis moet worden toegepast, ook als je in Spanje woont. Die rechtskeuze gaat niet automatisch: Je moet hem uitdrukkelijk laten opnemen in een testament. Veel Nederlanders zetten een rechtskeuze voor Nederlands recht in hun Spaanse testament, juist om de legítima te vermijden en de verdeling van uw vermogen zelf te bepalen.
Let op dat een rechtskeuze alleen bepaalt welk recht van toepassing is op de verdeling van de erfenis. De fiscale kant volgt eigen erfrechtregels. De erfbelasting in Spanje blijft gewoon Spaans zodra het om Spaans bezit gaat, inclusief de regionale vrijstellingen die per autonome regio verschillen.
Soorten testamenten in Spanje
Spanje kent verschillende soorten testamenten. In de praktijk komen er drie voor.
Testamento abierto: Het openbaar testament
Dit is veruit de gangbaarste vorm. Je vertelt de notaris wat de inhoud van het testament moet zijn, hij giet het in juridisch correcte bewoordingen en je ondertekent. De Spaanse notaris bewaart het origineel en meldt de akte aan bij het centraal testamentenregister in Madrid.
Testamento cerrado: Het gesloten testament
Je levert de tekst in een gesloten envelop aan bij de notaris, die alleen het bestaan ervan vastlegt. De inhoud blijft geheim tot na je overlijden. Deze vorm wordt zelden gebruikt, omdat fouten in de tekst pas achteraf aan het licht komen.
Testamento ológrafo: Het handgeschreven testament
Volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend, zonder notaris. Goedkoop, maar risicovol: De erfgenamen moeten het na je overlijden door de rechter laten bekrachtigen, wat tijd en geld kost.
Zo verloopt het opstellen van een Spaans testament bij de notaris
Het opstellen van een testament in Spanje is minder omslachtig dan veel mensen denken. Je hebt een NIE nummer en een geldig paspoort nodig. Spreek je onvoldoende Spaans, dan schrijft de wet een beëdigd tolk voor, of een tweetalige akte waarin de Nederlandse en de Spaanse tekst naast elkaar staan.
De notaris leest de akte voor, je tekent, en de registratie bij het centraal testamentenregister gebeurt automatisch. Vaak ben je binnen een week klaar. Laat de tekst vooraf wel nakijken door een jurist of Spaanse advocaat, want een notaris toetst de vorm en niet of je keuzes fiscaal slim zijn.
Wat kost een testament in Spanje en wat betaal je aan erfbelasting?
Een eenvoudig testament bij een Spaanse notaris kost doorgaans tussen de 60 en 120 euro. Komt er een uitgebreide rechtskeuze of een ingewikkelde verdeling bij kijken, dan loopt dat op tot een paar honderd euro. Afgezet tegen de kosten van vertaling en legalisatie achteraf is dat een kleine investering.
De erfbelasting staat daar los van. Die hangt af van de regio, de waarde van het onroerend goed in Spanje en de band tussen jou en je erfgenamen. In veel regio’s genieten kinderen en partners hoge vrijstellingen. Een fiscalist voor het successierecht rekent voor jouw situatie door wat er blijft hangen, net zoals bij de overige belastingen in Spanje maatwerk telt.
Nederlandse testament en Spaanse testamenten naast elkaar
Je mag meerdere testamenten hebben: Eén in Nederland voor je Nederlandse vermogen en één voor je Spaanse bezittingen. Dat is zelfs aan te raden. Testamenten in verschillende landen mogen elkaar alleen niet doorkruisen.
De valkuil zit in de standaardzin waarmee een testament in Nederland vaak opent: Hierbij herroep ik alle eerder gemaakte uiterste wilsbeschikkingen. Die ene zin veegt je Spaanse testament in één klap van tafel. Laat je Nederlandse notaris daarom altijd weten dat er Spaanse testamenten bestaan, en laat de herroeping beperken tot Nederland. Andersom geldt hetzelfde. Wie vermogen in beide landen heeft, laat de twee aktes op elkaar afstemmen om conflicten tussen de documenten te voorkomen. Denk daarbij ook aan verplichtingen zoals de Modelo 720 voor buitenlands vermogen.
Veelgestelde vragen over het testament in Spanje
Is mijn Nederlandse testament geldig in Spanje?
Ja, een Nederlandse testament wordt in Spanje erkend. Het moet alleen vertaald, van een apostille voorzien en geregistreerd worden voordat je erfgenamen ermee aan de slag kunnen. Dat is precies het traject dat je met een Spaans testament overslaat.
Heb ik een verklaring van erfrecht nodig?
Voor Spaans bezit vraagt de notaris om een Spaanse akte van erfgenaamverklaring. Een Nederlandse verklaring van erfrecht kan aanvullend nodig zijn voor rekeningen in Nederland. Je erfgenamen regelen beide via de notaris.
Wie erft er als ik geen testament heb?
Dan bepaalt de wet wie erft. Woon je in Spanje, dan verdeelt het Spaanse erfrecht je bezittingen volgens de legítima. Je partner erft dan aanzienlijk minder dan je waarschijnlijk voor ogen had.
Twijfel je wat in jouw situatie verstandig is? Leg je plannen voor aan een jurist die zowel het Nederlands erfrecht als het Spaanse systeem kent. Een uurtje advies vooraf voorkomt jarenlang gedoe achteraf.
